अहेरीत शिक्षक-विद्यार्थ्यांच्या सहभागातून नव्या शैक्षणिक सुधारणांवर सखोल चर्चा

अहेरी (दि. ८ सप्टेंबर) : राजे धर्मराव विज्ञान महाविद्यालय, अहेरी येथे "प्रधानमंत्री उच्चतर शिक्षण अभियान (PM-USHA)" अंतर्गत अकॅडेमिक बँक ऑफ क्रेडिट्स या महत्त्वपूर्ण संकल्पनेवर राज्यस्तरीय क्षमतावर्धन कार्यशाळेचे आयोजन नुकतेच झाले. प्रत्यक्ष व ऑनलाईन अशा दुहेरी पद्धतीत आयोजित या कार्यशाळेत सुमारे २०० प्राध्यापक व विद्यार्थ्यांचा सहभाग लाभला.

या कार्यशाळेचे उद्घाटन डॉ. श्यामराव बुटे, प्राचार्य, भगवंतराव कला व विज्ञान महाविद्यालय, एटापल्ली यांच्या हस्ते झाले. त्यांनी आपल्या भाषणात शैक्षणिक सुधारणा ही केवळ धोरणात्मक बाब नसून, भविष्याभिमुख संस्था घडविण्याचे साधन असल्याचे प्रतिपादन केले. अध्यक्षीय भाषणात प्राचार्य रमेश हालामी यांनी महाविद्यालयीन स्तरावर अशा कार्यशाळांची सातत्याने आवश्यकता असल्यावर भर दिला.

कार्यशाळेच्या शैक्षणिक सत्रांमध्ये प्राचार्य डॉ. मृणाल काले व डॉ. प्रशांत वाघ या आनंद निकेतन महाविद्यालय, वरोरा येथील विषयतज्ज्ञांनी विद्यार्थ्यांच्या क्रेडिट संकलनाची रचना (ABC), फील्ड प्रोजेक्ट (FP), तसेच कम्युनिटी एंगेजमेंट प्रोग्रॅम (CEP) याविषयी सविस्तर मार्गदर्शन केले. चर्चेनंतरचे मनोगत डॉ. राजेशकुमार सूर यांनी व्यक्त केले, तर उपस्थित मान्यवर प्राध्यापकांमध्ये डॉ. घोडेस्वर, डॉ. काटकर, डॉ. सोनवणे, डॉ. ढबाले, डॉ. मेश्राम आदींचा सहभाग लक्षणीय ठरला.

कार्यशाळेच्या नियोजन व समन्वयात डॉ. प्रशांत ठाकरे, समन्वयक, PM-USHA, गोंडवाना विद्यापीठ यांचा सक्रिय पाठिंबा महत्त्वाचा ठरला. स्थानिक पातळीवर प्रा. अनिकेत गोंडे यांनी प्रमुख समन्वयक म्हणून जबाबदारी पार पाडली. त्यांना आदेश मंचलवार, प्रा. तानाजी मोरे, प्रा. अतुल खोब्रागडे, डॉ. श्यामल बिस्वास, डॉ. सुनंदा पाल, डॉ. अरविंद राठोड, प्रा. कांचन धुर्वे, श्री. अरुण घाटे, श्री. दुलाल बच्छर, श्री. शशिकांत गावंडे यांचे मोलाचे सहकार्य लाभले.

शेवटी प्रा. कुणाल वनकर यांनी आभार प्रदर्शन केले. राष्ट्रगीताने कार्यक्रमाची सांगता झाली व भोजनानंतर सहभागींच्या अनौपचारिक चर्चांनी वातावरण रंगतदार झाले. या उपक्रमातून नवीन शैक्षणिक सुधारणा आत्मसात करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी व शिक्षकांनी पुढाकार घ्यावा, असे आवाहन कार्यशाळेतून व्यक्त करण्यात आले.

ISS वर कार्यशाळा यशस्वी — विज्ञानप्रेमींनी घेतला अंतराळाचा अनुभव

अंतराळात उंच भरारी, अहेरीत ज्ञानाची खुमारी!

१७ जुलै २०२५ रोजी राजे धर्मराव विज्ञान महाविद्यालय, अहेरी येथे एक दिवसीय कार्यशाळेच्या माध्यमातून आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) या वैश्विक उपक्रमाचा अभ्यास करण्यात आला. भौतिकशास्त्र विभागाच्या पुढाकाराने घेण्यात आलेल्या या कार्यक्रमात महाविद्यालयातील शेकडो विद्यार्थी, शिक्षकवृंद व विज्ञानप्रेमींनी भाग घेतला. यामध्ये ज्ञान, जिज्ञासा आणि विज्ञानप्रेरणेचा सुंदर संगम अनुभवायला मिळाला.

या कार्यशाळेचा उद्देश स्पष्ट होता—विद्यार्थ्यांना जागतिक पातळीवरील अंतराळ संशोधनाची ओळख करून देणे. तंत्रज्ञान, जागतिक सहकार्य आणि विज्ञानाच्या आकाशगंगेत ISS चे स्थान समजावून देणे हा कार्यशाळेचा मुख्य हेतू होता. भौतिकशास्त्र विभागप्रमुख प्रा. अतुल खोब्रागडे यांच्या संकल्पनेतून साकारलेला हा उपक्रम, विज्ञानाच्या आविष्काराला स्थानिक पातळीवर घेऊन आला.

कार्यक्रमाची सुरुवात प्राचार्य प्रा. रमेश हलामी यांच्या हस्ते झाली. त्यांनी स्वर्गीय राजे सत्यवानराव महाराज यांच्या स्मृतीला अभिवादन करून कार्यशाळेचे उद्घाटन केले. उद्घाटनाच्या सत्रात भौतिकशास्त्र विभागप्रमुख प्रा. अतुल खोब्रागडे यांनी ISS हे केवळ अंतराळातील प्रयोगशाळा नसून, मानवतेच्या सहकार्याचे प्रतीक असल्याचे विवेचन केले. त्यानंतर प्रा. अनिकेत गोंडे यांनी विद्यार्थ्यांना सजीव सादरीकरणाच्या माध्यमातून खालील मुद्द्यांवर प्रकाश टाकला:

• आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, रचना व निर्माण प्रक्रियेतील सहकार्य

• सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षणातील विज्ञान प्रयोगांचे व्हिडीओ प्रदर्शन

• स्थानकातील अंतराळवीरांचे दैनंदिन जीवन दाखवणाऱ्या आभासी भ्रमण सत्रांचा समावेश

कार्यशाळेतील सर्व सत्रे परस्परसंवादी होती, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांचा सहभाग अधिक सजीव व सखोल झाला. विद्यार्थ्यांनी ISS वरील जीवनपद्धती समजून घेतली आणि अंतराळ विज्ञानाबाबत नव्या दृष्टिकोनाने विचार करण्यास प्रवृत्त झाले.

प्राचार्य प्रा. रमेश हलामी यांनी आपले विचार मांडताना म्हटले, “अंतराळ विज्ञान ही केवळ भविष्यातील संकल्पना नसून, ती आजच्या पिढीसाठी एक प्रेरणादायी वास्तव आहे. अशा कार्यशाळा विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन वृद्धिंगत करण्यास उपयुक्त ठरतात.”

कार्यशाळेच्या सांगता सत्रात प्रा. आदेश मंचालवार यांनी संयोजन समितीचे कौतुक करत, प्रत्येक सहभागी सदस्याचे आभार मानले. प्रा. श्यामल बिस्वास, प्रा. कुणाल वणकर, डॉ. अरविंद राठोड, प्रा. कांचन धुर्वे, प्रा. व्येकटेश इप्पाला यांच्या कौशल्यपूर्ण सहकार्याने कार्यक्रम यशस्वीरित्या पार पडला.

 “या कार्यशाळेमुळे मला अंतराळात काम कसे केले जाते, याची सखोल समज मिळाली. अशा सत्रांनी मला वैज्ञानिक क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी प्रेरणा मिळाली आहे.”

- विद्यार्थिनी महेक सय्यद 

या उपक्रमाच्या यशस्वीतेमुळे परिसरातील इतर महाविद्यालयांसाठीही एक मार्गदर्शक ठरला आहे. भविष्यातील अशा शैक्षणिक उपक्रमांना अधिकाधिक विद्यार्थ्यांनी सहभागी व्हावे, हीच आयोजकांची अपेक्षा आहे.

    अहेरी: राजे धर्मराव विज्ञान महाविद्यालय, अहेरी येथे फिजिक्स विभागाच्या वतीने आणि नव्याने स्थापन झालेल्या फिजिक्स क्लबच्या माध्यमातून नॅशनल स्पेस डे मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमाचे अध्यक्ष प्रा. रमेश हलामी होते, तर प्रमुख अतिथी म्हणून प्रा. तानाजी मोरे उपस्थित होते.

    कार्यक्रमाची सुरुवात भारतीय अवकाश विज्ञानाचे जनक विक्रम साराभाई यांच्या फोटो पूजनाने करण्यात आली. प्रा. रमेश हलामी यांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणातून विद्यार्थ्यांना  अंतराळ विज्ञानाबद्दल माहिती दिली. त्यांनी भारताच्या अंतराळ क्षेत्रातील योगदान आणि भविष्यातील संधी यावरही प्रकाश टाकला. 

    यानंतर उपस्थित विद्यार्थ्यांना चंद्रयान ३ बाबत लघु माहितीपट दाखवण्यात आले, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक संशोधनाची आवड आणि प्रेरणा निर्माण झाली. माहितीपटानंतर ऑनलाइन प्रश्नमंजुषा घेण्यात आली. प्रश्नमंजुषा यशस्वीपणे उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देण्यात आले. या प्रसंगी विद्यार्थ्यांनी बनवलेल्या पोस्टर्सचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते.

    कार्यक्रमाचे संचालन प्रा. अतुल खोब्रागडे यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन प्रा. अनिकेत गोंडे यांनी केले. या कार्यक्रमास डॉ. सुनंदा पाल, प्रा. कुणाल वनकर, डॉ. अरविंद राठोड, प्रा. कांचन धुर्वे तसेच प्राध्यापक वर्ग, शिक्षकेतर कर्मचारी, आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

    या कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनाने विद्यार्थी, शिक्षक, आणि कर्मचारी वर्गात वैज्ञानिक विचारसरणीची रुजवण झाली असून, भविष्यातील वैज्ञानिक संशोधनासाठी एक सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे.

महाराष्ट्र शासन द्वारा मुलींना मोफत शिक्षण योजने बद्दल ऑनलाईन वेबिनार आयोजन करण्यात आले होते. याद्वारे मा. ना. श्री. चंद्रकांतदादा पाटील मंत्री, उच्च व तंत्रशिक्षण विभाग, यांनी विध्यार्थी, पालक, प्राध्यापक व संस्था प्रतिनिधी यांचेशी संवाद साधला. 

कार्यक्रमाचा समारोपात महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. एम. के. मंडल यांनी विद्यार्थ्यांसाठी वेबिनारची संपूर्ण माहिती संक्षिप्तपणे मांडली व सदर योजनेचा लाभ घ्यावा असे मार्गदर्शन करून सर्वांचे आभार मानले. 

प्रा. गोंडे, प्रा. वनकर, प्रा. सरमोकादम, प्रा. खंडाले तांत्रिक सहाय्य पुरवून कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी महत्वपूर्ण भूमिका बजावली. प्रा. हलामी, प्रा. मोरे, प्रा. खोब्रागडे, प्रा. बिस्वास, डॉ. पाल, प्रा. राठोड, प्रा. धुर्वे, प्रा. मंचलवार व इतर कर्मचारी वृंद उपस्थिती दर्शिविली.

अहेरी : येथील राजे धर्मराव विज्ञान महाविद्यालयाच्या रसायनशास्त्र विभागातील ४० विद्यार्थ्यांचा जत्था गुरूवारी २२ फेब्रुवारी 2024 रोजी चंद्रपूर जिल्ह्यातील विविध ऐतिहासिक व औद्योगिक स्थळांचा शैक्षणिक दौरा करून आला. त्यांच्यासोबत शामल विश्वास, अतुल खोब्रागडे, डॉ.सुनंदा पाल आणि कुणाल वनकर हे चार प्राध्यापक होते.

विद्यार्थ्यांनी माणिकगड किल्ल्याला भेट दिली, नागा राजांनी 9 CE मध्ये बांधलेला एक प्राचीन डोंगरी किल्ला. विद्यार्थ्यांनी किल्ल्याचा इतिहास आणि स्थापत्य, तसेच त्याच्याशी संबंधित दंतकथा आणि पुराणकथा जाणून घेतल्या. लोखंडी पट्ट्यांनी बनवलेली तोफ आणि एका छोट्या धरणाजवळ राणीचा महालही त्यांना दिसला. येथील स्थानिकांसाठी पवित्र श्रद्धास्थान असलेल्या हेमाडपंथी श्री विष्णू मंदिरात विद्यार्थ्यांनी दुपारच्या जेवणाचा आनंद घेतला.  

विद्यार्थ्यांनी गडचांदूरजवळील अमलनल्ला नदीवर असलेल्या अमलनल्ला धरणालाही भेट दिली. धरणाचा वापर सिंचनासाठी केला जातो. विद्यार्थ्यांनी धरणाची रचना आणि कार्यप्रणाली, तसेच धरणाचे पर्यावरणीय आणि सामाजिक परिणामांचे निरीक्षण केले.

 उप्परवाही येथील अंबुजा मराठा सिमेंट वर्क्स या सिमेंट प्लांटलाही विद्यार्थ्यांनी अल्पावधीत भेट दिली. हा प्लांट 2000 मध्ये स्थापन झाला आणि त्याची वार्षिक उत्पादन क्षमता 4.75 दशलक्ष टन आहे. विद्यार्थ्यांनी घरगुती ढाब्यावर रात्रीचे जेवण देखील केले, तिथे ते पाहुण्यांना घरी शिजवलेले अन्न देतात.

हा दौरा विद्यार्थ्यांसाठी एक उत्तम शिकण्याचा अनुभव होता, कारण त्यांना या प्रदेशातील ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि औद्योगिक पैलू पाहायला मिळाले. या दौऱ्यामुळे त्यांना त्यांची जिज्ञासा, निरीक्षण आणि संवाद कौशल्य विकसित करण्यास मदत झाली. विद्यार्थ्यांनी सहलीचे आयोजन केल्याबद्दल महाविद्यालयाचे आभार व्यक्त केले.