अहेरीत शिक्षक-विद्यार्थ्यांच्या सहभागातून नव्या शैक्षणिक सुधारणांवर सखोल चर्चा

अहेरी (दि. ८ सप्टेंबर) : राजे धर्मराव विज्ञान महाविद्यालय, अहेरी येथे "प्रधानमंत्री उच्चतर शिक्षण अभियान (PM-USHA)" अंतर्गत अकॅडेमिक बँक ऑफ क्रेडिट्स या महत्त्वपूर्ण संकल्पनेवर राज्यस्तरीय क्षमतावर्धन कार्यशाळेचे आयोजन नुकतेच झाले. प्रत्यक्ष व ऑनलाईन अशा दुहेरी पद्धतीत आयोजित या कार्यशाळेत सुमारे २०० प्राध्यापक व विद्यार्थ्यांचा सहभाग लाभला.

या कार्यशाळेचे उद्घाटन डॉ. श्यामराव बुटे, प्राचार्य, भगवंतराव कला व विज्ञान महाविद्यालय, एटापल्ली यांच्या हस्ते झाले. त्यांनी आपल्या भाषणात शैक्षणिक सुधारणा ही केवळ धोरणात्मक बाब नसून, भविष्याभिमुख संस्था घडविण्याचे साधन असल्याचे प्रतिपादन केले. अध्यक्षीय भाषणात प्राचार्य रमेश हालामी यांनी महाविद्यालयीन स्तरावर अशा कार्यशाळांची सातत्याने आवश्यकता असल्यावर भर दिला.

कार्यशाळेच्या शैक्षणिक सत्रांमध्ये प्राचार्य डॉ. मृणाल काले व डॉ. प्रशांत वाघ या आनंद निकेतन महाविद्यालय, वरोरा येथील विषयतज्ज्ञांनी विद्यार्थ्यांच्या क्रेडिट संकलनाची रचना (ABC), फील्ड प्रोजेक्ट (FP), तसेच कम्युनिटी एंगेजमेंट प्रोग्रॅम (CEP) याविषयी सविस्तर मार्गदर्शन केले. चर्चेनंतरचे मनोगत डॉ. राजेशकुमार सूर यांनी व्यक्त केले, तर उपस्थित मान्यवर प्राध्यापकांमध्ये डॉ. घोडेस्वर, डॉ. काटकर, डॉ. सोनवणे, डॉ. ढबाले, डॉ. मेश्राम आदींचा सहभाग लक्षणीय ठरला.

कार्यशाळेच्या नियोजन व समन्वयात डॉ. प्रशांत ठाकरे, समन्वयक, PM-USHA, गोंडवाना विद्यापीठ यांचा सक्रिय पाठिंबा महत्त्वाचा ठरला. स्थानिक पातळीवर प्रा. अनिकेत गोंडे यांनी प्रमुख समन्वयक म्हणून जबाबदारी पार पाडली. त्यांना आदेश मंचलवार, प्रा. तानाजी मोरे, प्रा. अतुल खोब्रागडे, डॉ. श्यामल बिस्वास, डॉ. सुनंदा पाल, डॉ. अरविंद राठोड, प्रा. कांचन धुर्वे, श्री. अरुण घाटे, श्री. दुलाल बच्छर, श्री. शशिकांत गावंडे यांचे मोलाचे सहकार्य लाभले.

शेवटी प्रा. कुणाल वनकर यांनी आभार प्रदर्शन केले. राष्ट्रगीताने कार्यक्रमाची सांगता झाली व भोजनानंतर सहभागींच्या अनौपचारिक चर्चांनी वातावरण रंगतदार झाले. या उपक्रमातून नवीन शैक्षणिक सुधारणा आत्मसात करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी व शिक्षकांनी पुढाकार घ्यावा, असे आवाहन कार्यशाळेतून व्यक्त करण्यात आले.

निर्सग अभ्यासक फाउंडेशन'च्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित विशेष सत्रातून आदिवासी खाद्यसंस्कृतीचे शास्त्रशुद्ध भान आणि रानभाज्यांचे औषधी उपयोग उलगडले

भामरागड – शहरी जीवनशैलीत आरोग्य समस्यांचे वाढते प्रमाण पाहता, नैसर्गिक आणि पारंपरिक आहारपद्धतीकडे वळण्याची गरज अधिक ठळक झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर, चंद्रपूर जिल्ह्यातील महाविद्यालयात 'रानभाज्या खा, स्वस्थ रहा' या विषयावर एक अभ्यासपूर्ण सत्र नुकतेच संपन्न झाले. 'निर्सग अभ्यासक फाउंडेशन'चे अध्यक्ष प्रा. डॉ. कैलास निखाडे यांच्या सखोल मार्गदर्शनातून विद्यार्थ्यांना आदिवासी समाजातील रानभाज्यांच्या उपयोगाचा शास्त्रशुद्ध परिचय मिळाला.

या सत्रात प्रा. डॉ. निखाडे यांनी आदिवासी समाजाचे पारंपरिक अन्नसंस्कार, ऋतुनुसार बदलणाऱ्या रानभाज्यांचे विविध प्रकार, त्यांचे आहारमूल्य, तसेच आरोग्यावरील फायदे यांची मांडणी आकडेवारीसह केली. त्यांनी सांगितले की, भारतभरात १५३० हून अधिक वनस्पती खाद्य म्हणून वापरल्या जातात. त्यात ५२१ हिरव्या भाज्या, १०१ फुलभाज्या, ६४७ फळभाज्या आणि १४५ कंद समाविष्ट आहेत. विशेषतः चंद्रपूर जिल्ह्यातील कोळी, गोंड, गोवारी, आणि ढिवर जमातींमध्ये सुमारे २५ रानभाज्या दररोजच्या जेवणाचा भाग आहेत.

उदाहरणादाखल, 'तांदुळजा', 'घोळ', 'कुरडू', 'कर्टोली', 'आघाडा' यांसारख्या रानभाज्यांचे औषधी उपयोग आणि आहारातील भूमिका स्पष्ट करण्यात आली. मधुमेह, पचनविकार, खोकला आदींसाठी विशिष्ट वनस्पती कशा उपयुक्त ठरतात, याचेही सविस्तर विवेचन करण्यात आले. उपस्थित विद्यार्थ्यांनी केवळ व्याख्यान ऐकून समाधान न मानता काही रानभाज्यांचे प्रत्यक्ष निरीक्षण करून त्यांचे नाव, उपयोग आणि ऋतुनुसार उपलब्धता याचे लघुनोंद तयार केल्या.

या उपक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, केवळ पर्यावरणशास्त्र किंवा वनस्पतिशास्त्राच्या विद्यार्थ्यांसाठीच नव्हे, तर सर्व शाखांतील विद्यार्थ्यांना आदिवासी जीवनशैलीचा आणि अन्नसंपत्तीचा आदरपूर्वक अभ्यास करून शाश्वत आरोग्याकडे वाटचाल करण्याची प्रेरणा मिळाली. कार्यक्रमाच्या आयोजनात महाविद्यालयाच्या अभ्यास मंडळाने आणि 'निर्सग अभ्यासक फाउंडेशन'च्या स्वयंसेवकांनी मोठी भूमिका बजावली. स्थानिक पातळीवरील नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा सखोल अभ्यास करण्याचा हा उपक्रम भविष्यात विद्यार्थ्यांमधील संशोधनाची बीजे पेरणारा ठरेल, असे मत महाविद्यालयीन प्राध्यापकांनी व्यक्त केले.

भामरागड: राजे विश्वेश्वरराव कला व वाणिज्य महाविद्यालय भामरागड येथे जगदगुरू संत तुकाराम महाराज अध्यासन केंद्र, गोंडवाना विद्यापीठाच्या वतीने आयोजित आंतरमहाविद्यालयीन वक्तृत्व स्पर्धा मोठ्या उत्साहात पार पडली. या स्पर्धेसाठी विद्यापीठाने पाच महाविद्यालयांची निवड केली होती, ज्यामध्ये भामरागड येथील महाविद्यालयाचा समावेश होता.

स्पर्धेचे उद्घाटन प्रा. कांचन धुर्वे (राजे धर्मराव सायन्स महाविद्यालय, अहेरी) यांच्या हस्ते झाले. कार्यक्रमाचे अध्यक्ष प्रा. सि. एम. चालुरकर होते. परीक्षक मंडळात प्रा. डॉ. प्रमोद घोनमोडे आणि प्रा. डॉ. सुनंदा पाल (राजे धर्मराव सायन्स महाविद्यालय, अहेरी) यांचा समावेश होता. प्रमुख पाहुणे प्रा. डॉ. संतोष डाखरे आणि प्रा. अतुल खोब्रागडे यांनीही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.

कार्यक्रमाचे समन्वयक प्रा. डॉ. कैलास व्हि. निखाडे यांनी स्पर्धेचे नियम आणि उद्दिष्टे स्पष्ट केली. वक्तृत्व कौशल्याला प्रोत्साहन देण्यासाठी या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते, ज्यामध्ये १२ विद्यार्थी भामरागड महाविद्यालयाचे, तर २ विद्यार्थी अहेरी येथून सहभागी झाले होते.

स्पर्धेचे विजेते:

• प्रथम क्रमांक: कु. योगिता मुरमुरवार (राजे धर्मराव सायन्स महाविद्यालय, अहेरी)
• द्वितीय क्रमांक: कु. ममता भांडेकर (राजे विश्वेश्वरराव कला व वाणिज्य महाविद्यालय, भामरागड)
• तृतीय क्रमांक: श्री. किरण कुरसामी (राजे विश्वेश्वरराव कला व वाणिज्य महाविद्यालय, भामरागड)

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन कु. रोहिणी पुंगाटी यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन कु. ममता भांडेकर यांनी व्यक्त केले. या यशस्वी कार्यक्रमासाठी श्री. बंडू बोन्डे, श्री. सुनील ताजणे, तसेच विद्यार्थ्यांनी आणि विद्यार्थिनींनी परिश्रम घेतले.